Had Venus ooit een maan? Nieuw onderzoek wijst op een verwoestend einde

Misschien was dat vroeger anders. Nieuw onderzoek suggereert dat Venus miljarden jaren geleden best een maan kan hebben gehad. Alleen liep dat verhaal vermoedelijk nogal slecht af. Venus zou haar eigen maan uiteindelijk hebben opgeslokt.

Waar is die maan?

Zo’n 4,5 miljard jaar geleden was het zonnestelsel bepaald geen rustige buurt. Jonge planeten kregen regelmatig enorme brokken gesteente op bezoek. Botsingen waren eerder regel dan uitzondering. Onze eigen maan is waarschijnlijk het resultaat van zo’n kosmische klap. Een groot hemellichaam botste met de jonge aarde, waarna rondvliegend puin samenklonterde tot de maan. Iets vergelijkbaars kan bij Venus zijn gebeurd. Een zware inslag zou genoeg materiaal de ruimte in hebben geslingerd om ook daar een maan te vormen. Alleen zien we die vandaag nergens.

Venus had honger

Wetenschappers hebben verschillende verklaringen voor die verdwenen maan. Misschien werd hij bij een latere botsing vernietigd. Onderzoekers onder leiding van planeetwetenschapper Stephen Kane van de University of California, Riverside komen nu met een spectaculairder scenario. Venus kan haar maan simpelweg hebben opgegeten.

“Als Venus een maan had, en dat was waarschijnlijk op enig moment het geval, dan kon de planeet die niet behouden”, zegt Kane. “Die maan zou binnen relatief korte tijd op de planeet zijn neergestort.” De onderzoekers publiceerden hun studie in The Astrophysical Journal.

De aarde doet het anders

Om te begrijpen waarom Venus zo’n slechte maanbezitter zou zijn, hoeven we alleen maar naar onze eigen maan te kijken. Die verwijdert zich ieder jaar ongeveer vier centimeter van de aarde. Onze relatief snel draaiende planeet draagt energie over aan de maan, waardoor die langzaam verder weg komt te staan.

Venus is een heel ander verhaal. De planeet draait tergend langzaam. Eén dag op Venus duurt 243 aardse dagen. Door die slakkengang kan de zwaartekracht een maan juist naar binnen trekken. En dan is er uiteindelijk maar één bestemming: Venus zelf.

Lees meer: Wat gebeurt er als iemand wordt vermoord in de ruimte? Wetenschappers zoeken het uit

Botsing onvermijdelijk

De onderzoekers testten het idee met simulaties. Eerst bootsten ze de aarde en onze maan na om te controleren of hun model goed werkte. Daarna was Venus aan de beurt. Ze varieerden de oorspronkelijke draaisnelheid van de planeet en gaven Venus virtuele manen met verschillende massa’s. Sommige waren half zo zwaar als onze maan, andere maar liefst tien keer zo zwaar.

In de meeste scenario’s kwam de maan steeds dichter bij Venus. Uiteindelijk volgde een verwoestende botsing. Een maan met minstens twee keer de massa van onze maan kon volgens één simulatie tussen 30 miljoen en 1,7 miljard jaar overleven.

Ontsnappen kon nét

Een kleine maan maakte meer kans. Als Venus vroeger snel genoeg draaide, had een maan die lichter was dan de onze zelfs tot vandaag kunnen overleven. Daar zat wel een flinke voorwaarde aan vast. Een dag op Venus moest bij de vorming van de maan korter zijn geweest dan ongeveer twaalf uur.

Volgens Kane past zo’n snelle rotatie niet goed bij wat onderzoekers denken te weten over de jonge Venus. Kortom: als Venus inderdaad een flinke maan kreeg, stond die waarschijnlijk al vroeg op het menu.

Bewijs? Lastig

De onderzoekers hebben niet bewezen dat Venus daadwerkelijk een maan had. Hun modellen laten alleen zien dat een eventuele maan waarschijnlijk moeilijk kon overleven. Het probleem is dat Venus haar verleden uitstekend heeft opgeruimd. Vulkanische activiteit heeft grote delen van het oppervlak vernieuwd. Sporen van een oeroude botsing kunnen daardoor allang verdwenen zijn.

Misschien zit er nog bewijs verstopt in de chemische samenstelling van het oppervlak of de atmosfeer. Ook diep onder de grond kunnen restanten van de botsing verborgen liggen.

Een wereld op hol

Daar wordt het verhaal nog interessanter. Venus heeft miljarden jaren geleden mogelijk vloeibaar water gehad. Misschien waren er zelfs oceanen. Een grote maan had via haar zwaartekracht invloed kunnen hebben op dat water en daarmee op het klimaat.

Een botsing met die maan zou vervolgens een gigantische hoeveelheid energie hebben vrijgemaakt. Genoeg om veel water te laten verdampen en mogelijk het extreme broeikaseffect van Venus een zet te geven. Tegenwoordig is Venus een helse wereld met temperaturen van rond de 465 graden Celsius en een verstikkend dikke atmosfeer.

Misschien begon die nachtmerrie wel met een maan die langzaam dichterbij kwam. Tot Venus uiteindelijk zei: hap.

Lees ook: Wat gebeurt er als iemand wordt vermoord in de ruimte? Wetenschappers zoeken het uit