Een afgesloten ruimte. Een handvol mogelijke verdachten. Geen ontsnappingsroute en de politie is honderden kilometers verderop. Voor een schrijver van moordmysteries klinkt dat als een droom. Voor astronauten aan boord van het ISS iets minder. Want wat gebeurt er als iemand daadwerkelijk wordt vermoord in de ruimte?
Dat is minder vergezocht dan het klinkt. Nu commerciële ruimtevaart groeit en mensen straks mogelijk maanden of jaren buiten de aarde verblijven, denken wetenschappers serieus na over misdaad in de ruimte. Er ontstaat zelfs een nieuw vakgebied: astroforensisch onderzoek. En rechercheurs hebben daar een probleem. Vrijwel alle technieken die we op aarde gebruiken, zijn ontwikkeld voor een wereld mét zwaartekracht.
Bloedspatten zonder zwaartekracht
Neem bloedsporen. Op aarde kunnen rechercheurs aan de vorm van een bloedvlek zien vanuit welke richting een druppel kwam. Dat helpt om te reconstrueren waar iemand stond en wat er gebeurde. Forensisch onderzoeker Zack Kowalske wilde weten wat er gebeurt als je de zwaartekracht grotendeels uit dat verhaal haalt.
Tijdens een paraboolvlucht, waarbij korte periodes van microzwaartekracht ontstaan, spoten onderzoekers kunstmatig bloed op een oppervlak. Het resultaat was slecht nieuws voor toekomstige Sherlock Holmes-types in een ruimtepak. Zonder de normale invloed van zwaartekracht neemt oppervlaktespanning het over. Bloed verspreidt zich anders en druppels kunnen vrijwel in een rechte lijn blijven zweven totdat ze ergens tegenaan botsen.
Lees meer: https://www.gewoonvoorhem.nl/voor-de-oerknal-wetenschappersr-bizarre-theorieen/
Schieten is geen briljant plan
Dan maar op zoek naar het moordwapen. Een vuurwapen laat gelukkig ook in de ruimte veel sporen achter. Bij een schot komen minuscule resten van kruit en andere stoffen vrij. Op aarde belanden die uiteindelijk op oppervlakken. In het ISS kunnen ze veel langer door de lucht zweven. Voor de dader is dat onhandig. Het ventilatiesysteem kan de deeltjes uiteindelijk opzuigen en in filters verzamelen. Die filters veranderen dan in een soort forensische stofzuigerzak vol bewijsmateriaal.
Ook de kogel zelf gedraagt zich anders. Zonder de gebruikelijke invloed van zwaartekracht volgt hij niet dezelfde gebogen baan als op aarde. Hij kan in een wand blijven steken, afketsen of ergens door de cabine blijven zweven. Kortom: een pistool is waarschijnlijk geen ideale keuze voor de perfecte ruimtemoord.
DNA verdwijnt niet zomaar
Ook haren, vezels en DNA zijn interessant. Het ISS is een gesloten omgeving. Je kunt bewijsmateriaal niet even in een rivier gooien of in een vuilnisbak buiten het station stoppen. Veel sporen blijven aan boord en kunnen uiteindelijk in lucht- of waterfilters terechtkomen.
Daar staat tegenover dat straling DNA sneller kan beschadigen. Vingerafdrukken verzamelen wordt eveneens lastig. Klassiek poeder gebruiken is geen geweldig idee als dat poeder vervolgens gewichtloos door de cabine zweeft en iedereen het kan inademen. Lasers en ultraviolet licht lijken daarom betere kandidaten voor de gereedschapskist van de ruimterechercheur.
Lees meer: NVIDIA geeft vier RTX 5090’s van 2599 dollar weg, zo win je er één
Eén klein probleem: iedereen is verdachte
Het lastigste raadsel is misschien het tijdstip van overlijden. Op aarde gebruiken onderzoekers onder meer bloedophoping en ontbinding om dat te schatten. In microzwaartekracht gedraagt bloed zich anders en een lichaam ontbindt waarschijnlijk langzamer. Dat geeft een slimme dader ruimte om met het tijdstip van de moord te rommelen en een alibi geloofwaardiger te maken.
Er speelt nog iets. Wie onderzoekt eigenlijk de plaats delict? Als er vijf mensen in een ruimtestation zitten en één wordt vermoord, behoren de overige vier in principe allemaal tot de verdachten. Tegelijk zijn zij de enige mensen die het bewijs kunnen verzamelen. Daarom denken onderzoekers aan robots, 360-gradencamera’s, 3D-scanners en kunstmatige intelligentie. Experts op aarde kunnen de plaats delict dan op afstand bestuderen zonder dat een mogelijke verdachte het onderzoek volledig in handen krijgt.
Astroforensisch onderzoek klinkt nu nog als materiaal voor een spannende sciencefictionserie. Dat kan sneller veranderen dan gedacht. Hoe meer mensen de ruimte ingaan, hoe waarschijnlijker het wordt dat menselijke ruzies met ze meereizen. We nemen tenslotte raketten, smartphones en wetenschappelijke apparatuur mee naar de ruimte. Het zou nogal optimistisch zijn om te denken dat we onze slechte eigenschappen netjes op aarde achterlaten.
Lees ook
