Sir Patrick Stewart overleed deze week in zijn huis in Los Angeles, in het bijzijn van zijn vrouw Sunny Ozell. Volgens zijn familie leed hij aan de ziekte van Alzheimer en Lewy body-dementie.
Voor miljoenen fans blijft Stewart voor altijd verbonden aan twee legendarische personages. Met zijn warme, gezaghebbende stem gaf hij Captain Jean-Luc Picard en Professor Charles Xavier een bijna vanzelfsprekende waardigheid. Toch duurde het opvallend lang voordat de Brit zijn grote doorbraak beleefde.
Van Shakespeare naar het ruimteschip Enterprise
Stewart werd op 13 juli 1940 geboren in het Engelse Mirfield en groeide op in een arbeidersgezin. Zijn jeugd was niet gemakkelijk. Thuis was sprake van huiselijk geweld en Stewart vond zijn toevlucht in het theater. Op twaalfjarige leeftijd maakte hij kennis met Shakespeare. Het begin van een levenslange liefde voor acteren. In de jaren zestig sloot hij zich aan bij de prestigieuze Royal Shakespeare Company, waar hij uitgroeide tot een gerespecteerd toneelacteur. Zijn grote doorbraak kwam pas in 1987, toen hij op 47-jarige leeftijd werd gecast als Captain Jean-Luc Picard in Star Trek: The Next Generation.
Lees meer: Netflix geeft groen licht voor vijfde seizoen van deze ongekend populaire politieke thriller-serie
Niet iedereen zag die carrièreswitch zitten. Zelfs zijn goede vriend Ian McKellen waarschuwde hem dat een Amerikaanse sciencefictionserie weleens het einde van zijn serieuze theatercarrière kon betekenen.
Het pakte anders uit. Star Trek: The Next Generation werd een wereldwijd succes. Stewart speelde Picard zeven seizoenen lang en verscheen daarna in vier bioscoopfilms. Zijn personage was geen typische actieheld, maar een bedachtzame leider die vertrouwde op intelligentie en diplomatie. Zijn beroemde uitspraken ‘Engage!’ en ‘Make it so’ groeiden uit tot vaste onderdelen van de popcultuur.
Tussen 2020 en 2023 keerde Stewart nog eenmaal terug in de serie Star Trek: Picard, waarmee zijn beroemdste personage een passend afscheid kreeg.
Een tweede leven als Professor X
Alsof één iconische rol niet genoeg was, begon Stewart in 2000 aan een tweede Hollywoodhoofdstuk. In de eerste X-Men-film speelde hij Professor Charles Xavier, de telepathische leider van een groep mutanten. Opnieuw was Stewart de bedachtzame leider, ditmaal vanuit een rolstoel. Tegenover hem stond zijn oude vriend Ian McKellen als Magneto. Hun bijzondere chemie groeide uit tot een van de sterkste elementen van de filmreeks.
Lees meer: Horrorserie From keert binnenkort eindelijk terug op Netflix, maar… niet met álle seizoenen
Stewart keerde in verschillende vervolgen terug als Professor X. Vooral zijn optreden in Logan uit 2017 maakte indruk. Daarin speelde hij een kwetsbare, ouder geworden Xavier die steeds meer grip op zijn krachten verliest. Een aangrijpende rol die liet zien hoeveel emotionele diepgang Stewart aan een superheldenfilm kon toevoegen.
Meer dan een sciencefictionheld
Hoewel Star Trek en X-Men zijn grootste successen waren, bleef Stewart zijn hele leven een veelzijdige acteur. Hij speelde onder meer in David Lynchs Dune (1984), de thriller Conspiracy Theory en de horrorfilm Green Room, waarin hij een angstaanjagende neonazistische leider vertolkte.
Ook zijn gevoel voor humor bleek verrassend groot. Zo sprak hij jarenlang de stem in van CIA-directeur Avery Bullock in de animatieserie American Dad! en dook hij op in Family Guy, The Simpsons en de Britse comedyserie Extras.
Ondertussen bleef het theater zijn grote liefde. Hij speelde onder andere in Macbeth, Hamlet en Waiting for Godot. In 2010 werd hij door koningin Elizabeth II geridderd vanwege zijn verdiensten voor de Britse toneelwereld.
Een geliefde acteur, ook buiten het witte doek
Stewart stond bekend om zijn humor, bescheidenheid en hechte vriendschap met Ian McKellen. De twee deelden niet alleen het scherm in X-Men, maar stonden ook samen op Broadway. McKellen leidde in 2013 zelfs de huwelijksceremonie van Stewart en zangeres Sunny Ozell. Ook buiten Hollywood liet Stewart van zich horen. Mede door zijn eigen moeilijke jeugd zette hij zich jarenlang in voor slachtoffers van huiselijk geweld.
Patrick Stewart laat zijn vrouw en twee kinderen achter, maar ook een indrukwekkende verzameling films, series en theaterrollen.
Voor Star Trek-fans blijft hij de kapitein die met kalmte en wijsheid zijn bemanning door het heelal loodste. Voor Marvel-liefhebbers de professor die geloofde dat mensen en mutanten samen konden leven. En voor iedereen daarbuiten een acteur die bewees dat je ook op latere leeftijd nog een wereldster kunt worden.
Make it so, Captain.
