Waar zou Jezus begraven zijn?
Veel christenen geloven dat Jezus begraven werd op de plek waar nu de Heilige Grafkerk staat. Dat is ook de reden waarom de kerk in de vierde eeuw juist op die locatie werd gebouwd. Voor archeologen is het verhaal alleen een stuk ingewikkelder. De meeste wetenschappers, zowel christelijk als niet-christelijk, gaan ervan uit dat Jezus van Nazareth echt heeft bestaan. Waar zijn lichaam na de kruisiging precies is neergelegd, blijft echter onduidelijk.
Dat komt onder meer doordat er meerdere locaties zijn die passen bij de beschrijvingen in de Bijbel. De Italiaanse onderzoekers van de Sapienza-universiteit in Rome hebben nu resten van wijn- en olijftakken gevonden onder de kerk. Die wijzen volgens hen op een tuin die in de eerste helft van de eerste eeuw op die plek lag. Volgens het Evangelie van Johannes bevond het graf van Jezus zich inderdaad in een tuin. Jezus zou rond het jaar 33 zijn gekruisigd.
Toch is er nog geen hard bewijs dat de vondst iets met Jezus zelf te maken heeft. Bovendien maakt de christelijke traditie het onderzoek extra ingewikkeld: volgens het geloof stond Jezus op de derde dag na zijn kruisiging op uit de dood. Zijn graf zou dus leeg zijn. Voor gelovigen zijn menselijke resten op die plek daarom juist geen bewijs dat het om het graf van Jezus gaat.
Het graf van Jezus is al vaker ‘gevonden’
De Italiaanse ontdekking is niet de eerste waarbij onderzoekers denken het graf van Jezus op het spoor te zijn. In de negentiende eeuw beweerden Duitse archeologen bijvoorbeeld dat ze het graf hadden gevonden in een rotsgrot in een oude graftuin, net buiten de stadsmuren van Jeruzalem. Later bleek dat de graven honderden jaren jonger waren dan gedacht.
Lees ook: Wetenschappers ontdekken mogelijk oudste slachtoffer van een speeraanval ooit
In 2007 volgde een nieuwe claim. Israëlische archeologen beweerden toen dat Jezus niet onder de Heilige Grafkerk lag, maar kilometers verderop in Oost-Jeruzalem. Daar vonden ze onder meer een bottenkistje met de inscriptie ‘Yeshua bar Yehosef’, oftewel ‘Jezus, zoon van Jozef’. Ook de naam Maria kwam voor in het familiegraf.
Die vondst maakte alleen weinig indruk op de bredere archeologische gemeenschap. De namen Jezus, Jozef en Maria kwamen in die periode namelijk vaker voor, ook onder welgestelde inwoners van Jeruzalem. De inscripties waren daarom niet voldoende om aan te tonen dat het om de familie van Jezus ging.
Zes christelijke gemeenschappen delen de kerk
De Heilige Grafkerk is niet alleen bijzonder vanwege de mogelijke locatie van Jezus’ graf. Ook binnen de kerk zelf is er genoeg geschiedenis te vinden. Het gebouw wordt gedeeld door zes christelijke gemeenschappen: de Grieks-orthodoxe, rooms-katholieke, Armeens-orthodoxe, koptisch-orthodoxe, Syrisch-orthodoxe en Ethiopisch-orthodoxe kerk.
Dat samenleven gaat niet altijd zonder problemen. De verschillende gemeenschappen hebben hun eigen tradities en verantwoordelijkheden binnen het gebouw, wat regelmatig tot spanningen leidt. In 2008 liep het zelfs uit de hand toen Griekse en Armeense monniken tijdens een Armeense optocht met elkaar op de vuist gingen. De Israëlische politie arresteerde uiteindelijk twee monniken: één van iedere partij.
Waarom de sleutels bij islamitische families liggen
Een opvallend detail is dat de sleutel van de Heilige Grafkerk al eeuwenlang wordt bewaard door een islamitische familie. Een andere islamitische familie is verantwoordelijk voor het daadwerkelijk openen en sluiten van de deuren. Die bijzondere taakverdeling is ontstaan door de gespannen verhoudingen tussen de christelijke gemeenschappen die de kerk delen.
De traditie bestaat al lange tijd, al weten historici niet precies wanneer die is begonnen. Het is een van de vele bijzondere gebruiken die bij de geschiedenis van de kerk horen.
Of de Italiaanse archeologen nu echt iets hebben gevonden dat naar het graf van Jezus leidt, blijft voorlopig dus de vraag. De nieuwe ontdekking levert interessante aanwijzingen op, maar hard bewijs ontbreekt nog. Eén ding staat wel vast: de Heilige Grafkerk trekt na ruim 1600 jaar nog altijd veel belangstelling. Jaarlijks bezoeken naar schatting vier tot vijf miljoen toeristen en pelgrims de kerk in Jeruzalem.
Lees ook: Boer vindt steen met hiërogliefen en stuit op twee kolossale faraobeelden
