Vlak bij het schilderachtige vissersdorp Ferragudo ligt een bijzonder stukje Portugese geschiedenis onder water. Op de archeologische vindplaats rust het houten skelet van een schip dat vermoedelijk al meer dan honderd jaar geleden is gezonken.
Een oud schip vol vraagtekens
Het wrak is geen nieuwe ontdekking, maar tijdens recent onderzoek kregen archeologen er een veel beter beeld van. Door gunstige omstandigheden kwamen grotere delen van de houten constructie in zicht. Met foto’s en videobeelden maakten onderzoekers een gedetailleerd 3D-model. Zo kunnen ze het schip bestuderen zonder het direct uit zijn eeuwenoude rustplaats te halen.
Lees meer: Zeldzame schildpad met twee koppen duikt op in Cape Cod
Waar kwam het schip vandaan?
Volgens onderwaterarcheoloog José Bettencourt vertoont de bouw van het schip sterke overeenkomsten met vaartuigen uit de 19e eeuw. Maar daarmee houdt de zekerheid voorlopig op. Was het een handelsschip dat goederen vervoerde langs de Portugese kust? Of kwam het van veel verder weg? Niemand weet het nog.
De rivier heeft ondertussen flink huisgehouden. Door stroming, erosie en getijdenwerking is een groot deel van de bovenkant verdwenen. De stukken die onder zand en slib liggen, zijn juist verrassend goed bewaard gebleven.
In 2027 gaat de schop de rivierbodem in
Het spannendste hoofdstuk moet nog beginnen. In mei 2027 willen archeologen het scheepswrak voor het eerst daadwerkelijk opgraven. Tot nu toe onderzochten ze uitsluitend wat boven de rivierbodem zichtbaar was. Onder het sediment kunnen nog voorwerpen verborgen liggen die iets vertellen over de lading, de herkomst en het leven aan boord.
Ook het hout krijgt een grondige analyse. Mogelijk kunnen onderzoekers achterhalen uit welke regio het afkomstig is. Metalen onderdelen worden chemisch onderzocht. Misschien blijkt het schip uiteindelijk een doodgewone vrachtvaarder. Maar zelfs een alledaags schip kan een bijzonder verhaal vertellen over het Portugal van vroeger.
Lees meer: Archeologen vinden 600 jaar oude gouden ring met mysterieuze boodschap in Den Haag
De Arade blijkt een schatkist
Het houten wrak is slechts een van de vele historische vondsten in de rivier de Arade. Het onderzoek maakt deel uit van het MUSA-project, dat zo’n 2000 jaar maritieme geschiedenis in kaart brengt. Op de rivierbodem liggen resten uit de Romeinse tijd, een scheepswrak uit de 16e eeuw en meerdere vaartuigen uit de 19e eeuw.
Ook de Portugese marinekanonneerboot Faro, die in 1912 zonk, wordt onderzocht. Bij de ankerplaats Arade B zijn zelfs Romeinse amforen gevonden. Andere vondsten gaan terug tot de ijzertijd. De rivier blijkt dus heel wat meer te herbergen dan vissen, modder en voorbijvarende plezierboten.
Algarve investeert miljoenen
Het MUSA-project heeft een budget van ongeveer 3,475 miljoen euro, gefinancierd via het regionale programma Algarve 2030. Met dat geld willen de betrokken organisaties het onderwatererfgoed onderzoeken, beschermen en toegankelijker maken voor het publiek. Ook duurzaam toerisme speelt daarbij een rol.
Voorlopig blijft het houten schip bij Ferragudo vooral een intrigerend raadsel. Maar als de opgravingen in 2027 beginnen, komt er misschien eindelijk een antwoord op de vraag die al die tijd onder water lag: van wie was dit schip, en waarom heeft het zijn laatste bestemming nooit bereikt?
