6 slimme manieren om je geheugen te verbeteren volgens de wetenschap
Je loopt naar de keuken en hebt bij aankomst geen flauw idee meer wat je daar kwam doen. Je stelt iemand voor aan een vriend en precies op dat moment verdwijnt zijn naam uit je hoofd. Ons geheugen laat ons geregeld in de steek. Herinneringen helpen je de weg te vinden, mensen te herkennen en te begrijpen wie je bent.
Gelukkig is je geheugen geen vaststaand systeem waar je het maar mee moet doen. Je kunt het trainen en beschermen. Daarvoor hoef je niet iedere avond sudoku’s op standje expert te maken. Dit zijn zes manieren die volgens wetenschappelijk onderzoek de moeite waard zijn.
1. Stop met lezen en ga jezelf overhoren
Een tekst nog een keer lezen. En nóg een keer. Gele markeerstift erbij. Het voelt productief, maar je brein is niet erg onder de indruk. Veel effectiever is ‘active recall’: proberen informatie actief uit je geheugen te halen. Lees bijvoorbeeld een hoofdstuk, klap het boek dicht en schrijf op wat je nog weet. Of laat iemand je overhoren. Juist dat graafwerk in je geheugen helpt om informatie steviger vast te leggen. Ook belangrijk: prop niet alles in één avond in je hoofd. Verspreid het leren over meerdere momenten. Je brein houdt meer van regelmatige bezoekjes dan van een nachtelijke overval vlak voor een examen.
2. Richt een geheugenpaleis in
Een geheugenpaleis klinkt als iets uit een fantasyfilm, maar het is een serieuze techniek. Geheugenkampioenen gebruiken hem zelfs om razendsnel enorme hoeveelheden informatie te onthouden. Het principe is simpel. Neem een plek die je door en door kent, zoals je huis. Koppel vervolgens wat je wilt onthouden aan verschillende plekken. Moet je melk, bananen en tandpasta kopen? Beeld je dan een melkfontein in de gang in, een gigantische banaan op de bank en een badkamer die overstroomt met tandpasta. Hoe vreemder het beeld, hoe beter. Later wandel je in gedachten door je huis en kom je de informatie vanzelf weer tegen. Je gebruikt zo je sterke ruimtelijke geheugen om lastigere informatie een handje te helpen.
3. Maak het belachelijk
Goed nieuws voor iedereen die moeite heeft serieus te blijven: humor kan je geheugen helpen. Onderzoek laat zien dat mensen informatie beter kunnen onthouden wanneer relevante humor ermee wordt gecombineerd. Een grap trekt je aandacht en onverwachte, grappige informatie valt simpelweg meer op. Dat betekent niet dat je geschiedenisboek voortaan een comedyshow moet worden. Je kunt het principe wel slim gebruiken. Maak een absurd ezelsbruggetje. Verzin een idioot beeld bij een naam. Geef saaie begrippen grappige bijnamen. Hoe opvallender de associatie, hoe groter de kans dat je brein besluit: deze bewaren we.
4. Zet die navigatie eens uit
Navigatie is fantastisch. Tot je zonder telefoon ineens ontdekt dat je drie straten van huis geen idee hebt waar je bent. Onderzoek van McGill University heeft veelvuldig gebruik van satellietnavigatie in verband gebracht met slechtere prestaties bij taken waarbij het ruimtelijk geheugen nodig is. Daarbij speelt de hippocampus een belangrijke rol, een hersengebied dat betrokken is bij leren, geheugen en navigeren. De oplossing is niet om morgen zonder navigatie naar Zuid-Frankrijk te rijden. Begin gewoon in je eigen omgeving. Bedenk zelf een route, kijk vooraf op de kaart en probeer herkenningspunten te onthouden.
Lees meer: Onderzoekers ontdekken bizarre oorzaak van smeltend ijs op Mount Everest: menselijke urine
5. Leer iets waar je nog slecht in bent
Een nieuwe taal leren is frustrerend. Een muziekinstrument ook. Precies daarom zijn zulke activiteiten interessant voor je brein. Nieuwe en uitdagende vaardigheden kunnen bijdragen aan je ‘cognitieve reserve’. Zie het als mentale veerkracht die je hersenen helpt omgaan met veranderingen door ouderdom of ziekte. Onderzoek naar taalverwerving wijst bijvoorbeeld op mogelijke voordelen voor aandacht en werkgeheugen. Maar je hoeft niet onmiddellijk Spaans te gaan leren. Gitaar spelen, schaken, schilderen of een nieuw kaartspel leren kan ook. Kies vooral iets wat je nog niet kunt.
6. Ga de deur uit en praat met mensen
Misschien wel de gezelligste geheugentip: spreek vaker met andere mensen af. Grote onderzoeken hebben sociale activiteit in verband gebracht met minder cognitieve achteruitgang bij volwassenen en ouderen. Waarom sociaal contact beschermend kan werken, wordt nog onderzocht. Minder stress en depressieve klachten kunnen een rol spelen. Een gesprek zelf is bovendien een behoorlijke mentale workout. Je luistert, interpreteert, zoekt woorden, haalt herinneringen op en probeert ondertussen te onthouden wie er ook alweer koffie zonder melk wilde.
Combineer de tips gerust. Volg een taalcursus, leer nieuwe woorden met active recall, praat na afloop met je medecursisten en vind zonder Google Maps je weg naar huis. Misschien verdwaal je een keer. Maar hé, je geheugen heeft in ieder geval een interessante avond gehad.
Lees ook
