Wetenschappers stuiten op 84 mysterieuze kosmische objecten en weten niet precies wat ze zijn
De ruimte zit vol verrassingen. Soms ontdekken astronomen iets compleet nieuws met een hypermoderne telescoop. Soms blijkt een bijzondere ontdekking al jaren in de gegevens te staan, zonder dat iemand het doorhad. Dat laatste is nu gebeurd.
Astronomen hebben 84 mysterieuze en extreem heldere objecten ontdekt in zes nabije sterrenstelsels. Sommige kunnen honderdduizenden tot miljoenen keren zoveel energie produceren als onze zon. Het opvallendste detail? Ze stonden gewoon in waarnemingen van NASA’s Chandra X-ray Observatory.
Verborgen in het licht
De onderzoekers noemen de objecten ‘hypersoft X-ray sources’, oftewel hypersofte röntgenbronnen. Dat klinkt alsof ze nauwelijks iets voorstellen. Het tegenovergestelde lijkt waar. ‘Soft’ betekent alleen dat de röntgenstraling relatief weinig energie bevat. Waarschijnlijk komt het grootste deel van hun energie vrij als extreem ultraviolet licht, beter bekend als EUV. En daar zit het probleem.
Gas tussen de sterren slokt EUV-straling grotendeels op voordat die onze telescopen bereikt. Chandra ziet daardoor slechts een klein restje röntgenstraling dat weet te ontsnappen. “Wat ons het meest verbaasde, is dat ze ondanks hun moeilijke detecteerbaarheid extreem helder kunnen zijn”, zegt astronoom Mustafa Muhibullah van de University of Alabama.
Geen kosmische storing
Een paar vreemde lichtpuntjes kunnen natuurlijk ook meetfouten zijn. Bij 84 exemplaren wordt dat verhaal al lastiger. Veel bronnen verschenen tijdens verschillende waarnemingen steeds op exact dezelfde plek. Sommige werden bovendien gezien door XMM-Newton, een andere ruimtetelescoop. Ook hun locaties zijn verdacht logisch. In sterrenstelsel M101 liggen veel bronnen langs de spiraalarmen. In elliptische sterrenstelsels verschijnen ze juist tussen oudere sterren. Kortom: hier lijkt echt iets te zitten.
84 is misschien pas het begin
Chandra is juist bij deze lage energieën niet bijzonder gevoelig. De telescoop ziet waarschijnlijk alleen de helderste exemplaren. Dat betekent dat er een veel grotere verborgen populatie kan bestaan. Wat die objecten precies zijn, weten astronomen nog niet. Mogelijke kandidaten zijn neutronensterren, zwarte gaten en witte dwergen die materiaal van een begeleidende ster opslokken. Sommige kunnen ook verband houden met recente nova-uitbarstingen.
Tikkende kosmische tijdbommen?
Vooral die witte dwergen maken de ontdekking interessant. Een witte dwerg kan materiaal van een andere ster stelen. Daardoor wordt hij heter en zwaarder. Onder bepaalde omstandigheden eindigt dat proces in een type Ia-supernova: een gigantische explosie. Astronomen zien genoeg van zulke supernova’s, maar veel minder witte dwergen die duidelijk bezig zijn met de lange aanloop ernaartoe. Een deel van deze 84 mysterieuze bronnen zou die ontbrekende schakel kunnen zijn.
Dat betekent niet dat er binnenkort 84 sterren ontploffen. De verzameling bestaat waarschijnlijk uit verschillende soorten objecten. Maar als zelfs enkele bronnen toekomstige supernova’s blijken te zijn, hebben astronomen iets bijzonders te pakken: sterren die zich jarenlang vrijwel onzichtbaar voorbereiden op een van de spectaculairste explosies in het heelal.
Soms is het universum dus niet donker omdat er niets te zien is. Soms kijken we simpelweg in het verkeerde soort licht.
Lees meer: Oekraïense onderzoekers doen opvallende claim: de maan wordt gebruikt als basis voor UFO’s
Lees ook
