Hoe zijn de zelfscankassa’s hier gekomen?

De opkomst van zelfscankassa’s in supermarkten is bijzonder sterk toegenomen de afgelopen jaren. De zelfscankassa’s in winkels bieden een handige en snelle oplossing voor boodschappen, vooral wanneer je geen zin hebt om in de rij te wachten. Wellicht heb je weleens meegemaakt dat tijdens het afrekenen bij de zelfscankassa plotseling wordt aangegeven dat een medewerker onderweg is voor controle.

Wat velen echter niet weten, is dat de eerste zelfscankassa’s in Nederland en België al sinds 1988 bestonden. Na een eerdere periode van experimenten in testwinkels door C1000 en Albert Heijn vanaf 2006, opende Albert Heijn op 6 oktober 2015 de allereerste 100% zelfscan en pin supermarkt aan de Weteringschans in Amsterdam. Tegenwoordig zijn zelfscankassa’s bijna een standaardvoorziening in bijna alle supermarkten.

Winkelen in de supermarkt
Tara Clark / Unsplash

Positieve en negatieve veranderingen

De introductie van zelfscankassa’s heeft niet alleen de wachtrijen verminderd, maar heeft ook geleid tot besparingen op personeelskosten, aangezien er nu minder caissières nodig zijn. Toch blijkt uit politiecijfers dat het aantal winkeldiefstallen in 2022 met 30% was toegenomen ten opzichte van 2021. In 2022 waren er meer dan 40.000 gevallen van winkeldiefstal bij de politie bekend. Deze stijging van winkeldiefstallen wordt mede toegeschreven aan de introductie van zelfscankassa’s, waardoor het van groot belang is dat er grondige controles in supermarkten plaatsvinden.

▼ scroll verder ▼

Waarom word jij de hele tijd uitgekozen om te checken bij de zelfscan?

Het is vrijwel onmogelijk om iedere persoon bij de zelfscankassa individueel te controleren. Dat zou het hele nut van de zelfscankassa’s natuurlijk weghalen. En daarom wordt deze controle doorgaans uitgevoerd door middel van steekproeven. De exacte werking van deze steekproeven roept vaak vragen op, aangezien supermarkten niet uitgebreid ingaan op de selectiecriteria voor controles.

Soms kiest het systeem willekeurig iemand voor een controle, en soms gebeurt dat op basis van “risicofactoren”, zoals het vaak annuleren van producten, opvallend veel goedkope items scannen, onlogische combinaties (bijvoorbeeld dure producten zonder bijpassende boodschappen) of eerdere fouten bij controles. Moderne zelfscansystemen gebruiken daarnaast slimme software en soms camera’s met AI om afwijkend scan­gedrag te herkennen, waarna een medewerker meekijkt of een extra controle uitvoert.

Als je bij eerdere controles vaker producten niet had gescand (ook per ongeluk), kan de kans groter worden dat je opnieuw wordt gecontroleerd, omdat het systeem je profiel als iets risicovoller inschat. Dat voelt soms persoonlijk, maar het is vooral bedoeld om verlies te beperken en eerlijk winkelen te stimuleren. De meeste controles zijn dus een mix van toeval en geautomatiseerde signalen, niet omdat jij “er verdacht uitziet”.

Lees ook: Mag je iets eten in de supermarkt voor je het hebt afgerekend?