Na een ruimtereis van meer dan twee jaar kwam ESA’s ruimtesonde Hera op 4 november tot op 30 kilometer van Didymos en Dimorphos. Deze twee asteroïden draaien om elkaar heen en vormen samen een bijzonder duo. Nog nooit eerder werden twee asteroïden in zo’n systeem van dichtbij onderzocht.
Vooral Dimorphos heeft een bewogen verleden. In september 2022 knalde NASA’s DART-ruimtesonde met hoge snelheid tegen het hemellichaam. De klap slingerde een enorme wolk puin de ruimte in en verkortte de omlooptijd van Dimorphos rond Didymos met ruim een halfuur.
Dat was precies de bedoeling. NASA wilde bewijzen dat we een asteroïde van koers kunnen laten veranderen. Handig voor het geval er ooit een gevaarlijk exemplaar richting aarde komt. Maar hoe groot was de schade precies? Wat gebeurde er onder het oppervlak? Dat mag Hera nu uitzoeken.
Twee asteroïden, één groot mysterie
Didymos heeft een diameter van ongeveer 780 meter en draait razendsnel om zijn as. Zijn kleinere metgezel Dimorphos beweegt eromheen. Wetenschappers denken dat ongeveer 15 procent van alle asteroïden deel uitmaakt van zo’n dubbel systeem. Mogelijk ontstaan deze duo’s doordat grotere asteroïden zo snel draaien dat stenen losraken. Die brokstukken kunnen vervolgens samenklonteren tot een kleinere begeleider.
Bij Didymos zou dat proces zelfs nog bezig kunnen zijn. Hera gaat daarom speuren naar bewegende rotsblokken en materiaal dat tussen beide hemellichamen wordt uitgewisseld. “Planetaire verdediging en wetenschap zijn eigenlijk twee kanten van dezelfde medaille”, vertelt wetenschapper Jessica Sunshine. “We proberen niet zozeer te begrijpen hoe we het object kapot hebben gemaakt, maar vooral hoe het oorspronkelijk in elkaar zat.”
Lees meer: NASA trapt het gaspedaal in: binnen twee jaar naar de maan en daarna een eigen maanbasis
Een kijkje onder de motorkap
Hera krijgt hulp van twee kleine satellieten. Een daarvan is Juventas, een ruimtesonde ter grootte van een broodtrommel. Klein van stuk, maar uitgerust met bijzondere technologie.
Met een speciaal radarinstrument gaat Juventas onder het oppervlak van Dimorphos kijken. Onderzoekers vermoeden namelijk dat de asteroïde geen massieve steen is, maar eerder een verzameling losliggende rotsblokken en puin. “We hebben nog nooit de binnenkant van een asteroïde gezien”, zegt planeetwetenschapper Angela Stickle.
Juventas probeert zelfs op Dimorphos te landen. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Tijdens NASA’s eerdere OSIRIS-REx-missie bleek de asteroïde Bennu bijvoorbeeld veel zachter dan gedacht. De ruimtesonde zakte bij het verzamelen van materiaal ongeveer een halve meter weg. Een stevig ogende ruimterots kan dus zomaar veranderen in een kosmische zandbak.
Lees meer: Nieuwe sterrenwacht in Australië onthult eeuwenoude geheimen van de Aboriginals
Kan Hera de aarde redden?
De onderzoekers willen ook weten of Dimorphos na de botsing nog netjes ronddraait. Voor de inslag wees steeds dezelfde kant naar Didymos, zoals onze maan altijd dezelfde kant naar de aarde richt. De klap van NASA heeft die beweging mogelijk flink verstoord. Hera moet ontdekken of Dimorphos inmiddels weer stabiel draait of nog altijd door de ruimte tuimelt.
Uiteindelijk draait deze missie om veel meer dan twee rotsblokken ver van huis. Hoe beter we begrijpen wat er gebeurt wanneer een ruimtesonde een asteroïde raakt, hoe groter de kans dat we ooit een gevaarlijke inslag op aarde kunnen voorkomen. NASA heeft alvast laten zien dat we een asteroïde een flinke duw kunnen geven. Nu moet Hera uitzoeken hoeveel zo’n kosmische tik werkelijk uithaalt.